Bitcoin kwa Wawekaji Pochi na funguo
Pochi, funguo na maneno ya siri
Pochi haihifadhi sarafu; inahifadhi funguo. Jifunze unachoweza kushiriki, usichopaswa kushiriki kamwe, na jinsi ya kuhifadhi nakala ya maneno yako ya siri.
15 dakikaMwanzo3 / 8
Rasimu: somo hili bado linasubiri kukaguliwa.
Utakachojifunza
- Eleza pochi inahifadhi nini hasa
- Tofautisha anwani unayoweza kushiriki na ufunguo binafsi au maneno ya siri usiyopaswa kushiriki kamwe
- Tengeneza nakala salama ya karatasi ya maneno ya siri
Maneno muhimu
- pochi (wallet)
- Programu au kifaa kinachohifadhi funguo zako na kukuwezesha kutuma na kupokea bitcoin. Pochi haihifadhi sarafu zenyewe.
- ufunguo binafsi (private key)
- Nambari ya siri inayotia sahihi malipo yako. Usimpe mtu yeyote.
- ufunguo wa umma (public key)
- Nambari inayotokana na ufunguo binafsi. Wengine huitumia kuthibitisha sahihi yako bila kujua siri yako.
- anwani (address)
- Mfuatano wa herufi unaompa mtu ili akutumie bitcoin, kama nambari ya simu ya M-Pesa.
- maneno ya siri (seed phrase)
- Maneno 12 au 24 yanayoweza kurejesha funguo zote za pochi yako. Anayeyajua ndiye mmiliki wa pesa.
- nakala ya akiba (backup)
- Nakala ya maneno yako ya siri iliyohifadhiwa mahali salama ili urejeshe pochi.
Achieng alipopoteza simu yake, alishtuka: "Bitcoin yangu imepotea!" Haikupotea. Bitcoin yake haikuwahi kuwa ndani ya simu. Kwa sababu alikuwa ameandika maneno kumi na mawili kwenye karatasi, alisakinisha programu ya pochi kwenye simu mpya, akaandika maneno hayo, na kila kitu kikarudi.
Pochi inahifadhi nini hasa
Bitcoin yako iko kwenye blockchain, daftari la pamoja linalotunzwa na nodi kote duniani. Pochi ni programu au kifaa kinachohifadhi funguo zinazokuwezesha kuitumia.
- Ufunguo binafsi ni nambari ya siri. Inatia sahihi malipo yako, kama sahihi kwenye hundi ambayo hakuna anayeweza kuiiga.
- Ufunguo wa umma hutengenezwa kutoka kwa ufunguo binafsi. Kutoka kwake, pochi hutengeneza anwani, ambayo ndiyo unawapa watu ili wakulipe.
| Kitu | Ni kama | Ushiriki? |
|---|---|---|
| Anwani | Nambari yako ya M-Pesa | Ndiyo |
| Ufunguo binafsi | Sahihi yako na PIN kwa pamoja | Kamwe |
| Maneno ya siri | Nakala kuu ya funguo zote | Kamwe |
Maneno ya siri
Pochi nyingi hukuonyesha maneno 12 au 24 ya kawaida unapoziweka kwa mara ya kwanza. Maneno ya siri haya yanaweza kutengeneza upya kila ufunguo ambao pochi itawahi kuunda. Anayeyajua maneno haya ndiye mmiliki wa pesa, kwenye simu yoyote, popote, milele. Hakuna huduma kwa wateja inayoweza kuyabadilisha.
Kutengeneza nakala nzuri ya akiba
Nakala ya akiba ina maana tu ikidumu na kubaki siri:
- Andika maneno kwenye karatasi, kwa mpangilio, pamoja na nambari zake. Kagua kila neno mara mbili.
- Usiyapige picha kamwe, usiyaandike WhatsApp, barua pepe au kwenye madokezo, na usiyahifadhi mtandaoni.
- Weka karatasi mahali salama dhidi ya moto, maji na macho ya wadadisi. Watu wengine huweka nakala ya pili mahali pengine pa kuaminika.
- Kabla ya kuweka kiasi kikubwa, jaribu: rejesha pochi kutoka kwa maneno ikiwa na kiasi kidogo ndani.
Jaribu
Fanya mazoezi kwa maneno ya kubuni, si pochi halisi. Fungua kitabu chochote, chagua maneno 12 bila mpangilio, na uyaandike kwa mpangilio kwenye kadi pamoja na nambari zake. Ficha kadi. Baada ya wiki, itafute na usome maneno tena. Ilikuwa rahisi kuipata? Kila neno lilisomeka? Kisha ichane.
Tafakari
Andika jibu lako, au jadili na rafiki au chama chako.
- Mweleze rafiki, bila kutumia neno 'ufunguo', kwa nini maneno yako ya siri ni muhimu kuliko simu yako.
- Ni wapi nyumbani kwako nakala ya karatasi ingekuwa salama dhidi ya moto, maji, watoto na wageni?
Jipime
Soma zaidi
- Kujifunza Bitcoin, sura ya 4 na 5: funguo, anwani na kurejesha pochi (Kiswahili)Toleo la Kiswahili la Mastering Bitcoin (PDF ya MB 7.2). PDF ya Kiswahili inasubiri kuchapishwa rasmi. Kiungo hiki kinafungua taarifa za kitabu, waandishi na mtafsiri kwenye maktaba ya Kiswahili, si upakuaji wa PDF.
- Secure your wallet (bitcoin.org) (English)
Somo asili la Bitsacco Jifunze. Leseni: CC BY-SA 4.0.