Bitcoin kwa Wawekaji Pochi na funguo
Kujitunzia, mtunzaji, au ecash ya Fedimint
Nani anashika funguo? Linganisha kuzishika mwenyewe, kuacha kampuni izishike, na shirikisho la jumuiya linalozishika kwa pamoja.
15 dakikaMwanzo4 / 8
Rasimu: somo hili bado linasubiri kukaguliwa.
Utakachojifunza
- Eleza pochi za mtunzaji, kujitunzia na mashirikisho ya Fedimint
- Taja nguvu moja na hatari moja ya kila mojawapo
- Uliza swali sahihi kwa huduma yoyote ya Bitcoin: nani anashika funguo?
Maneno muhimu
- pochi ya mtunzaji (custodial wallet)
- Pochi ambayo kampuni au mtu mwingine anashika funguo kwa niaba yako.
- kujitunzia (self-custody)
- Kushika funguo zako mwenyewe, bila kumtegemea mtu mwingine kuzilinda.
- Fedimint
- Programu huria inayoruhusu jumuiya kuendesha shirikisho linaloshika bitcoin kwa pamoja na kutoa ecash.
- shirikisho (federation)
- Kikundi cha walinzi wanaoshika bitcoin kwa pamoja; wengi wao lazima wakubaliane kabla pesa kusonga.
- mlinzi (guardian)
- Mwanachama wa shirikisho anayeendesha seva na kushika sehemu ya funguo.
- ecash
- Noti za kidijitali zinazowakilisha bitcoin iliyoshikwa na shirikisho. Malipo yake ni ya faragha.
- multisig
- Mpangilio ambapo sahihi kadhaa zinahitajika ili kutumia bitcoin, kwa mfano 2 kati ya 3.
Kila njia ya kushika bitcoin hujibu swali moja: nani anashika funguo? Jibu ndilo huamua nani anaweza kutumia pesa, nani anaweza kuzizuia, na nini kitatokea mambo yakienda vibaya.
1. Mtu mwingine anazishika: mtunzaji
Kwenye pochi ya mtunzaji, kampuni kama soko la kubadilishia inakushikia funguo. Unaingia kwa nenosiri, kama benki. Ni rahisi, na ukisahau nenosiri wanaweza kukusaidia.
Lakini kampuni inaweza kuzuia akaunti yako, kudukuliwa, au kufungwa. Wanabitcoin husema: "Si funguo zako, si sarafu zako."
2. Wewe unazishika: kujitunzia
Kwa kujitunzia, pochi yako mwenyewe inashika funguo na wewe unatunza maneno ya siri. Hakuna anayeweza kuzuia pesa zako au kuzitumia bila wewe.
Lakini pia hakuna anayeweza kukuokoa. Ukipoteza maneno ya siri, au mwizi akiyaona, pesa zimeenda.
3. Jumuiya yako inazishika: Fedimint
Fedimint iko katikati ya hizo mbili. Kikundi cha watu wanaoaminika, wanaoitwa walinzi, huendesha shirikisho kwa pamoja. Bitcoin imefungwa kwa multisig, kwa hiyo walinzi wengi lazima wakubaliane kabla sehemu yoyote haijasonga; hakuna mlinzi mmoja anayeweza kutoroka nayo.
Wanachama hushika ecash, noti za kidijitali zinazodhaminiwa na bitcoin ya shirikisho. Ecash ni rahisi kutumia na ni ya faragha: walinzi hawawezi kuona nani amemlipa nani. Inafanya kazi kama chama, ambapo wanachama tayari huwaamini viongozi wao, lakini sheria zinatekelezwa na programu.
Hatari: walinzi wengi wakishirikiana kuiba, wakidukuliwa au wakizimika pamoja, wanachama wanaweza kupoteza pesa zao.
| Mtunzaji | Kujitunzia | Fedimint | |
|---|---|---|---|
| Nani anashika funguo | Kampuni | Wewe | Walinzi kadhaa kwa pamoja |
| Inaweza kuzuiwa | Ndiyo | Hapana | Tu walinzi wengi wakikubaliana |
| Ukipoteza simu | Kampuni inakurudishia | Maneno yako ya siri yanairejesha | Unahitaji nakala salama ya ufunguo au maneno ya siri ya urejeshaji wa pochi, na njia ya urejeshaji inayotumika kwenye pochi hiyo. Bitcoin ya shirikisho pekee haitoshi; urejeshaji haujahakikishwa. |
| Hatari kuu | Kampuni inafilisika au inakuzuia | Unapoteza maneno yako ya siri | Walinzi wengi wanashindwa pamoja |
Jaribu
Andika orodha ya kila mahali unapoweka pesa: M-Pesa, benki, SACCO, sanduku la chama, programu yoyote ya Bitcoin. Kwa kila moja, andika nani anashika funguo na nini kingetokea kikifungwa kesho.
Tafakari
Andika jibu lako, au jadili na rafiki au chama chako.
- Kwa pesa ulizonazo leo, nani anashika funguo, na nini kitatokea akitoweka?
- Ni watu gani katika jumuiya yako ungewaamini kuwa walinzi, na kwa nini?
Jipime
Soma zaidi
- Fedimint (English)
- Kujifunza Bitcoin, sura ya 7: ruhusa na multisig (Kiswahili)PDF ya Kiswahili inasubiri kuchapishwa rasmi. Kiungo hiki kinafungua taarifa za kitabu, waandishi na mtafsiri kwenye maktaba ya Kiswahili, si upakuaji wa PDF.
Somo asili la Bitsacco Jifunze. Leseni: CC BY-SA 4.0.