Utapeli na jinsi ya kuutambua

Ujumbe unaingia kwenye kikundi cha WhatsApp cha chama cha Kamau: "Huyu ni msimamizi wa Bitsacco. Tuma bitcoin ya shilingi 5,000 kwa anwani hii na upokee 10,000 ndani ya saa 24. Ofa inaisha leo usiku!" Picha ya wasifu ina nembo ya Bitsacco. Huu ni utapeli.

Aina za kawaida za utapeli

• Mipango ya "zidisha pesa zako mara mbili". Faida ya uhakika kila siku au kila wiki, mara nyingi na ukurasa mzuri unaoonyesha "faida" yako. Huwezi kamwe kutoa pesa.
• Huduma bandia kwa wateja. Mtu anayejifanya kutoka kampuni ya pochi, soko la kubadilishia au Bitsacco anaomba maneno yako ya siri, PIN au "malipo ya uthibitisho".
• Kujifanya mtu mwingine. Mgeni ananakili jina na picha ya msimamizi wa kikundi, mchungaji au mtu maarufu.
• Programu na viungo bandia. Ujumbe wa hadaa ya mtandaoni hukupeleka kwenye tovuti au programu inayoonekana halali na kukuomba uandike maneno ya siri yako.
• Bonasi za kuleta watu. Unapata kwa kuleta wanachama wapya. Pesa mpya zikikoma, mpango unaanguka.
• "Walimu" na mapenzi. Mgeni mwenye urafiki hujenga uaminifu kwa wiki kadhaa, kisha anakuomba uwekeze kupitia jukwaa lake.

Ishara za hatari

1. Faida ya uhakika, au faida inayosikika nzuri mno kuwa kweli.
2. Haraka: "leo tu", "nafasi ya mwisho".
3. Yeyote anayeomba maneno yako ya siri, ufunguo binafsi au PIN.
4. Lazima utume kwanza ili upokee zaidi.
5. Usiri: "usiwaambie familia yako".
6. Shinikizo la kuleta watu wengine.

Ukilengwa

• Simama. Usijibu, usibonyeze, usitume.
• Thibitisha kupitia njia rasmi unazozitafuta mwenyewe, kama bitsacco.com, kamwe si kupitia kiungo kilicho kwenye ujumbe.
• Onya chama chako na uripoti akaunti hiyo kwa msimamizi wa kikundi na kwa jukwaa husika.

Ukiwa umetapeliwa

Malipo ya Bitcoin hayawezi kurudishwa. Kama maneno yako ya siri yalionekana, hamisha pesa zilizobaki kwenye pochi mpya yenye maneno mapya ya siri mara moja. Ripoti kwa polisi na kwa huduma ambayo tapeli alitumia. Puuza yeyote anayejitolea "kukurudishia" bitcoin yako kwa malipo; huo ni nusu ya pili ya utapeli ule ule.

Jaribu

Kwenye mkutano ujao wa chama, mtu mmoja asome ujumbe wa Kamau kwa sauti. Wengine wote wataje ishara nyingi za hatari kadiri wanavyoweza. Kisha kubalianeni sentensi moja ambayo kikundi chenu kitatumia kuonyana.