Bitcoin kwa Wajenzi Lightning na Fedimint
Lightning: chaneli, ankara na misingi ya kupitisha malipo
Jinsi miamala miwili ya Bitcoin inavyoweza kubeba maelfu ya malipo: chaneli, ankara za BOLT11, upitishaji na ukwasi, kwa mtandao wa Polar wa ndani.
60 dakikaKati4 / 8
Rasimu: somo hili bado linasubiri kukaguliwa.
Utakachojifunza
- Eleza jinsi chaneli inavyofunguliwa, kutumiwa na kufungwa
- Fafanua ankara ya BOLT11 na utaje sehemu zake kuu
- Lipa kupitia njia ya nodi tatu na ueleze ukwasi wa kuingia na wa kutoka
Maneno muhimu
- mtandao wa Lightning (Lightning Network)
- Mtandao juu ya Bitcoin unaowezesha malipo ya haraka na ada ndogo sana.
- chaneli (channel)
- Uhusiano wa malipo kati ya nodi mbili za Lightning, uliofungwa kwa muamala wa Bitcoin.
- ankara (invoice)
- Ombi la malipo la Lightning, mara nyingi kama msimbo wa QR, lenye kiasi na muda wa kuisha.
- nodi (node)
- Kompyuta inayoendesha programu ya Bitcoin au Lightning na kukagua sheria zote yenyewe.
- multisig
- Mpangilio ambapo sahihi kadhaa zinahitajika ili kutumia bitcoin, kwa mfano 2 kati ya 3.
Mtandao wa Lightning huhamisha malipo nje ya blockchain. Pande mbili hufunga bitcoin kwenye tokeo la pamoja mara moja, kisha husasisha nani anamiliki kiasi gani mara nyingi wapendavyo, na humaliza kwenye blockchain tu wanapomaliza.
Hatua ya 1: Chaneli kwa hatua tatu
- Kufungua. Alice na Bob hutengeneza muamala wa ufadhili unaolipa kwenye tokeo la multisig la 2 kati ya 2. Huchimbwa kama muamala mwingine wowote.
- Kusasisha. Kwa kila malipo wanatia sahihi muamala mpya wa ahadi unaogawanya pesa kwa namna tofauti. Hali za zamani hubatilishwa, kwa hiyo kuchapisha moja kungemruhusu upande mwingine kuchukua kila kitu.
- Kufunga. Upande wowote huchapisha ahadi ya hivi karibuni, au wote wawili hutia sahihi ufungaji wa ushirikiano. Salio la mwisho huenda kwenye blockchain.
Chaneli ina uwezo (kiasi cha ufadhili) uliogawanywa katika ukwasi wa kutoka (unachoweza kutuma) na ukwasi wa kuingia (unachoweza kupokea).
Umemaliza ukiweza: kueleza kwa nini chaneli mpya iliyofadhiliwa na Alice peke yake haiwezi kupokea.
Hatua ya 2: Upitishaji
Alice hahitaji chaneli na kila mtu. Kama chaneli za Alice→Bob na Bob→Carol zipo, Alice anaweza kumlipa Carol kupitia Bob. HTLC (mikataba ya hashi yenye kufuli la muda) hufanya kila hatua itegemee kufichua siri, yaani preimage, kwa hiyo ama njia yote inakamilika au hakuna sehemu inayokamilika. Bob anapata ada ndogo ya upitishaji.
Hatua ya 3: Ankara
Ankara ya BOLT11 kama lnbcrt10u1p... husimba:
| Sehemu | Maana |
|---|---|
lnbcrt | Lightning, mtandao wa regtest |
10u | Kiasi: micro-bitcoin 10 = sats 1,000 |
| hashi ya malipo | Hashi ya preimage inayofungua malipo |
| maelezo | Lengo linalosomeka na binadamu |
| muda wa kuisha | Sekunde hadi isiweze kulipwa |
| sahihi | Huthibitisha ni nodi ipi iliyoitoa |
Hatua ya 4: Maabara kwa Polar
- Sakinisha Polar na utengeneze mtandao wenye nodi tatu za LND: Alice, Bob na Carol.
- Uanzishe, kisha chimba bloku chache na umpe Alice pesa kupitia kiolesura cha Polar.
- Fungua chaneli za Alice→Bob na Bob→Carol (kwa mfano sats 1,000,000 kila moja). Chimba bloku 6.
- Kwa Carol, tengeneza ankara ya sats 10,000. Kwenye terminal ya Alice:
lncli decodepayreq <invoice>
lncli payinvoice <invoice>
Unachotarajia: decodepayreq inaonyesha kiasi, maelezo na muda wa kuisha; payinvoice inafaulu kwa njia inayopitia kwa Bob.
Sasa jaribu kumlipa Alice kutoka kwa Carol. Ikishindikana, tazama salio la ndani na la mbali la kila chaneli na ueleze kwa nini.
Ushahidi wa maabara
- Ankara iliyofafanuliwa, ukiwa umeweka alama kwenye kiasi, maelezo na muda wa kuisha.
- Matokeo ya malipo yaliyofaulu yanayoonyesha njia.
- Sentensi moja inayoeleza kushindwa (au kufaulu) kwa malipo ya kinyume kwa kutumia dhana ya ukwasi.
Fanyia mazoezi dhana hii
- Salio la chaneli ya Lightning
Hamisha sats za mfano kati ya Alice na Bob uone salio likibadilika kulingana na mwelekeo wa malipo.
Tafakari
Andika jibu lako, au jadili na rafiki au chama chako.
- Kwa nini Alice hawezi kupokea malipo kwenye chaneli aliyoifungua akiwa na pesa zote upande wake?
- Ni sehemu gani za malipo ya Lightning ziko kwenye blockchain, na zipi haziko?
Jipime
Soma zaidi
- Kujifunza Bitcoin, sura ya 14: matumizi ya tabaka la pili (chaneli za malipo na Lightning) (Kiswahili)PDF ya Kiswahili inasubiri kuchapishwa rasmi. Kiungo hiki kinafungua taarifa za kitabu, waandishi na mtafsiri kwenye maktaba ya Kiswahili, si upakuaji wa PDF.
- BOLT specifications (English)
- Polar (English)
- Lightning Network (English)
Somo asili la Bitsacco Jifunze. Leseni: CC BY-SA 4.0.